14.
"Nhưng Cố Thừa An, không phải cái hố nào cũng có người lấp thay anh. Đặc biệt là những cái hố đào bằng mạng người, sẽ không có lần thứ hai."
Anh ta ngồi đó, hồi lâu không thốt nên lời.
Tôi nhìn người đàn ông mà mình từng yêu đến thảm, bỗng nhận ra ngay cả lòng thương hại trong tôi cũng đã phai nhạt.
Có những người không phải đột ngột mới trở nên tồi tệ. Anh ta vốn dĩ vẫn luôn như thế, chỉ là trước đây tôi luôn tìm lý do để bào chữa cho anh ta mà thôi.
Trước khi đứng dậy rời đi, tôi nói với anh ta câu cuối cùng: "Anh có biết mình thua ở đâu không? Không phải thua tôi. Mà là thua ở chỗ anh chưa bao giờ xem nỗi đau của người khác ra gì."
Sau sự cố Vân Hành, Chiêu Dữ đã được đưa vào danh sách đơn vị thí điểm cải tạo hỗ trợ người già cấp quốc gia.
Ngày danh sách được công bố, Chu Lê xoay 3 vòng ngay trong văn phòng, rồi lao tới ôm chầm lấy tôi.
"Hứa tổng, chúng ta thành công rồi!"
Tôi bị cô ấy va phải lùi lại nửa bước, mỉm cười đẩy cô ấy ra: "Bình tĩnh đi. Sau này còn những kế hoạch lớn hơn đấy."
Đôi mắt cô ấy sáng rực: "Vậy thì cứ tiếp tục thắng thôi!"
Tôi nhìn ra đường chân trời xa tít tắp ngoài cửa sổ, bỗng nhớ về đêm tiệc kỷ niệm năm nào, cái đêm tôi dứt khoát cắt đứt hôn ước.
Khi đó tôi chỉ cảm thấy nếu cứ tiếp tục chịu uất ức thì thật chẳng đáng. Nhưng đi đến ngày hôm nay tôi mới hiểu, sự tỉnh táo thực sự của phụ nữ chưa bao giờ nằm ở câu nói "không yêu nữa". Mà là khi bạn cuối cùng đã hiểu ra rằng thời gian, năng lực, cảm xúc và cả sinh mệnh của mình đều phải dành cho những nơi xứng đáng.
Yêu sai người không tính là thua. Giữ kẻ sai đó ở lại trong thế giới của mình mãi, mới là thua.
Còn tôi, Hứa Minh Chiêu, sẽ không bao giờ giữ chỗ cho bất kỳ thứ rác rưởi nào nữa.
Mùa đông năm đó, lần đầu tiên mẹ chủ động đến công ty tìm tôi.
Bà đến rất sớm, lễ tân gọi điện báo rằng bà đang ngồi ở khu tiếp khách, không muốn làm phiền tôi.
Lúc tôi xuống, bà đang cầm một ly nước ấm, lặng lẽ ngắm nhìn những bức ảnh chụp các dự án cải tạo thí điểm treo trên tường. Có ảnh cụ già vịn tay vịn đi cầu thang, có ảnh so sánh trước và sau khi lắp đặt thang nâng xe lăn.
Bà nhìn rất lâu. Thấy tôi đến, bà mỉm cười: "Con bận không?"
"Cũng bình thường. Sao tự dưng mẹ lại qua đây?"
Bà cúi đầu đặt ly nước xuống, ngón tay mân mê vành ly. Đây là động tác nhỏ mỗi khi bà căng thẳng, tôi đã nhìn thấy từ nhỏ đến lớn.
"Minh Chiêu."
"Vâng."
"Nếu một người phụ nữ hơn 50 tuổi rồi mà bỗng nhiên muốn ly hôn, liệu có buồn cười quá không con?"
Tôi ngẩng đầu nhìn bà. Bà không nhìn tôi, chỉ nhìn chằm chằm vào ánh đèn phản chiếu trên mặt bàn.
"Bố con có người khác bên ngoài?"
Hàng mi bà run rẩy dữ dội, rồi chậm rãi gật đầu: "2 năm rồi. Gần đây mẹ mới biết."
Ngọn lửa giận trong lòng tôi lập tức bùng lên, nhưng lần này không phải nhắm vào bà. Là nhắm vào cái quy tắc trong gia đình ấy, nơi mà mọi sự khó xử, tủi nhục, mặc định đều do phụ nữ phải nuốt xuống mà tiêu hóa hết.
15.
Tôi hỏi bà: "Hôm nay mẹ đến đây là muốn con khuyên mẹ nhẫn nhịn, hay muốn con giúp mẹ ly hôn?"
Bà cuối cùng cũng ngước lên nhìn tôi, mắt ngập hơi nước.
"Trước đây mẹ luôn nghĩ phụ nữ sống đến tuổi này rồi, cứ nhắm mắt cho qua là được. Ly hôn thì xấu hổ mà lại phiền phức. Nhưng nhìn con những năm qua, mẹ chợt nhận ra không phải. Minh Chiêu, mẹ không muốn lại tạm chấp nhận nữa."
Nhìn bà, tôi bỗng thấy sống mũi hơi cay.
Không phải vì bà uất ức, mà vì cuối cùng bà cũng chịu nói ra câu "không muốn".
Rất nhiều phụ nữ trên đời này, điều khó khăn nhất không phải là nhìn thấu, mà là thừa nhận rằng bản thân cũng có tư cách để từ bỏ.
Tôi đưa tay ra, nhẹ nhàng nắm lấy mu bàn tay lạnh lẽo của bà: "Vậy thì ly hôn thôi mẹ."
Bà bỗng thở phào nhẹ nhõm, nước mắt rơi xuống: "Nhưng mẹ không biết làm gì cả. Nửa đời người mẹ chỉ quanh quẩn với gia đình..."
"Ai nói mẹ không biết làm gì?" Tôi ngắt lời bà. "Bao nhiêu năm qua mẹ quán xuyến việc nhà, quản lý chi tiêu, đối nhân xử thế, chăm lo cho người già hai bên, qua lại với họ hàng. Mỗi việc mẹ làm ra đều thành bản lĩnh cả. Chỉ là trước đây không ai coi đó là bản lĩnh thôi. Vậy thì từ hôm nay, chúng ta hãy tự coi trọng chính mình."
Ngày tôi tháp tùng bà đi gặp luật sư, trời âm u.
Bố tôi ngồi trong phòng họp của văn phòng luật, sắc mặt khó coi đến cực điểm. Ông ta không ngờ mẹ tôi dám ly hôn thật, càng không ngờ tôi lại là người đi cùng.
Ông ta nhìn chằm chằm tôi, nén giận: "Hứa Minh Chiêu, là mày dạy mẹ mày đấy à?"
Tôi đẩy bản kê khai tài sản ly hôn qua: "Không phải con dạy. Là chính bố đã dạy mẹ rằng, nhẫn nhịn là vô ích."
Ông ta tức giận đập bàn: "Hai mẹ con nhà mày đúng là điên cả rồi!"
Mẹ tôi ngồi cạnh tôi, tay khẽ run nhưng không còn sợ hãi như trước.
Tôi vỗ nhẹ lên đầu gối bà.
Bà chậm rãi ngồi thẳng lưng, rồi ngẩng đầu nhìn người đàn ông đã chung sống với mình hơn 30 năm.
"Phải. Tôi điên rồi đấy. Tôi điên đến mức không muốn dọn dẹp đống hỗn độn cho ông nữa, không muốn đóng kịch vợ chồng hạnh phúc với ông nữa, không muốn nghe câu 'vì cái nhà này' mà đánh đổi nốt nửa đời còn lại nữa. Hứa Kiến Thành, trước đây tôi nhẫn nhịn không phải vì ông xứng đáng. Mà vì tôi tưởng rằng nhẫn nhịn thì ngày tháng vẫn có thể trôi qua. Nhưng giờ tôi không muốn sống như thế nữa."
Khoảnh khắc đó, sắc mặt bố tôi biến đổi đến mức vặn vẹo. Có lẽ ông chưa từng nghĩ người phụ nữ vốn hiền lành, dễ bảo nhất nhà lại có ngày nói ra những lời tuyệt tình đến vậy trước mặt luật sư và con gái.
Nhưng tôi không bất ngờ. Trong lòng mỗi người đều có một sợi dây, dây đứt, người sẽ tỉnh ngộ.
Ngày mẹ tôi nhận quyết định ly hôn, bà không khóc, cũng không ngoảnh đầu lại.
Bà chỉ đứng trước cổng Cục Dân chính nhìn lên trời, thốt ra một câu: "Hóa ra gió mùa đông lại lớn đến thế."
Tôi quấn chiếc khăn len cho bà chặt hơn một chút.
16.
"Sau này mẹ cứ từ từ mà tận hưởng."
Bà nghiêng đầu nhìn tôi, bỗng nhiên mỉm cười: "Minh Chiêu."
"Vâng?"
"Cảm ơn con."
Tôi lắc đầu: "Mẹ không cần cảm ơn con. Cuối cùng mẹ đã học được cách đứng về phía chính mình thôi."
Sau đó, mẹ thuê một văn phòng nhỏ ngay cạnh Chiêu Dữ, bắt đầu làm tư vấn chăm sóc gia đình có người cao tuổi.
Lúc mới bắt đầu, bà sợ mình làm không tốt, gặp ai cũng căng thẳng. Nhưng dần dần, người tìm đến bà ngày một đông. Những người phụ nữ trung niên ngồi trước mặt bà, kể về bệnh tật của cha mẹ, kể về hôn nhân, về tiền bạc, cả về những năm tháng bị mài mòn của họ.
Có lần đi ngang qua cửa văn phòng mẹ, tôi nghe thấy bà đang nói với một người phụ nữ sắp bật khóc ở bên trong: "Chị đừng vội cảm thấy mình vô dụng. Chị có thể chống đỡ cả một gia đình suốt ngần ấy năm, đó không phải là vô dụng. Có điều do trước đây không ai nói với chị rằng, đó cũng chính là bản lĩnh."
Tôi đứng ngoài cửa, bất chợt mỉm cười.
Hóa ra, con người ta thực sự sẽ tỉnh ngộ theo từng thế hệ. Không phải nhờ vào những đạo lý lớn lao, mà là nhờ có người đã tiên phong bước ra một bước, để bạn nhìn thấy rằng: thì ra con đường ngay ở chính chỗ đó.
Sau này có đơn vị truyền thông đến phỏng vấn, hỏi tôi rằng thành tựu lớn nhất suốt những năm qua là gì.
Họ tưởng tôi sẽ nói về Chiêu Dữ, về dự án thí điểm của ngành, hay về những khoản đầu tư khổng lồ nhận được sau này.
Tôi suy nghĩ một chút, rồi đáp: "Là mẹ tôi."
Phóng viên ngẩn người: "Tại sao?"
Tôi nhìn vào ống kính, mỉm cười nhẹ nhàng: "Bởi vì một chiến thắng thực sự huy hoàng không phải là khi bạn thắng một mình. Mà là sau khi bạn thắng, những người xung quanh bạn cũng bắt đầu không còn muốn cam chịu nữa."
Ngày bài phỏng vấn được phát sóng, bình luận tâm đắc nhất ở phía dưới đến từ một người phụ nữ hơn 40 tuổi.
Chị ấy viết: "Hứa tổng, hôm nay tôi vừa bước ra khỏi tòa án. Tôi đã ly hôn với người đàn ông tồi tệ suốt 17 năm kia. Trước đây tôi luôn thấy mình bất tài, không nuôi nổi con, cũng chẳng nuôi nổi mình. Nhưng nhìn thấy cô và mẹ cô, tôi chợt nhận ra, muộn một chút cũng chẳng sao, miễn là mình tỉnh ngộ là được."
Tôi nhìn chằm chằm vào dòng bình luận đó rất lâu.
Chu Lê từ phòng họp bước ra, thấy tôi im lặng liền ghé mắt vào xem. Đọc xong cô ấy cũng im lặng.
Một lúc sau, cô ấy mới khẽ nói: "Hứa tổng, chị nhìn xem, chị thực sự đang thay đổi người khác."
Tôi đặt điện thoại xuống, cười: "Không phải chị thay đổi đâu. Là chính họ cuối cùng đã sẵn lòng bước ra một bước. Chị chỉ để cho họ thấy, hóa ra phía trước không phải là vực thẳm."
Đêm đó tôi về nhà rất khuya.
Gió sông lồng lộng, ánh đèn từ những tòa cao ốc ngoài cửa sổ sáng lên từng lớp. Tôi đứng trước cửa kính sát đất, nhìn thấy hình bóng mình phản chiếu trong đó.
Không váy cưới, không nhẫn kim cương, cũng không có kịch bản cuộc đời do ai đó viết sẵn. Nhưng tôi đứng rất vững.
Tôi bỗng cảm thấy, con người sống đến cuối cùng, điều đáng quý nhất không phải là có người vĩnh viễn yêu bạn. Mà là bạn cuối cùng đã học được, bất kể còn ai yêu mình hay không, bạn cũng sẽ không bao giờ bạc đãi chính mình thêm nữa.
